سیما سمر، مقام پیشین حکومتی و محمد امین احمدی، پژوهشگر و استاد دانشگاه، در یک نشست آنلاین به مناسبت ۱۳۴مین سالروز «نسل‌کشی هزاره‌ها» گفتند که «جنایت» علیه هزاره‌ها نباید به قوم خاصی نسبت داده شود.
سمر گفت که همین اصل در مورد طالبان نیز صدق می‌کند و نباید اعمال این گروه به مردم پشتون نسبت داده شوند، بلکه مسئولیت باید متوجه افراد، فرماندهان و ساختارهایی باشد که در ارتکاب یا هدایت «جنایات» نقش داشته‌اند.
سیما سمر در بخش دیگر سخنانش با تاکید بر تلاش بیشتر در زمینه‌ی مستندسازی «جنایات علیه هزاره‌ها»، از نسل جوان خواست بخشی از وقت و توان خود را به تحقیق، مستندسازی و پیگیری عدالت اختصاص دهد.
احمدی اظهار کرد که هدف از طرح مسئله‌ی «نسل‌کشی»، انتقام‌گیری یا ملامت‌کردن یک قوم خاص نیست و نباید جامعه را در «دوگانه‌ی ما قربانی هستیم و آن‌ها مجرم هستند» قرار داد.
این نشست آنلاین شام یک‌شنبه (به وقت کابل) با حضور شماری از فعالان حقوق بشر، فرهنگیان و چهره‌های علمی و دانشگاهی افغانستان در خارج از کشور، برگزار شده است.
بر بنیاد بیانیه‌ی مطبوعاتی برگزارکنندگان، در این نشست مستوره شفایی، پژوهشگر و فعال حقوق بشر، تاکید کرد که تاریخ نباید برای برانگیختن نفرت بازخوانی شود، بلکه باید برای شناخت حقیقت، حفظ شواهد، یادآوری قربانیان و جلوگیری از تکرار جنایت‌ها مستند شود. او افزود: «ما عدالت را برای انتقام نمی‌خواهیم، عدالت را می‌خواهیم تا جنایت تکرار نشود.»
عباس بصیر، وزیر پیشین تحصیلات عالی افغانستان، در این نشست مدعی شد که شواهدی از «کشتار گسترده، تصرف زمین و وجود قصد برای نابودی هزاره‌ها» در دوران عبدالرحمان خان وجود دارند و از صدور فتوای تکفیر و بسیج نیروها علیه این گروه قومی به عنوان شواهد مهم یاد کرد.
او با بیان این که هزاره‌ها در شرایط کنونی نیز در معرض خطر «نسل‌کشی» قرار دارند، تاکید کرد که بررسی خشونت‌ها علیه این قوم گامی مهم برای پیگیری عدالت و جلوگیری از تکرار «چنین جنایاتی است.»
حبیب‌الله محمدی، کارشناس روابط بین‌الملل و فعال حقوق بشر، در سخنرانی خود گفت که هدف از دست‌یابی هزاره‌ها به قدرت علمی، اقتصادی، حقوقی و دیپلوماتیک سلطه بر دیگران نیست، بلکه جلوگیری از تبعیض، تعرض و تکرار «جنایت» است.
در بخش پایانی مراسم، قطع‌نامه‌ای از سوی برگزارکنندگان و اشتراک‌کنندگان صادر شد که از جمله مهم‌ترین خواسته‌های آن به رسمیت‌شناسی «نسل‌کشی هزاره‌ها» از سوی دولت‌ها و سازمان ملل متحد است.
قطع‌نامه همچنین خواستار ایجاد یک کمیسیون مستقل بین‌المللی برای مستندسازی «جنایات» علیه هزاره‌ها و ارائه‌ی شواهد به دیوان کیفری بین‌المللی و پیگرد قضایی طالبان، داعش و دیگر مسئولان خشونت علیه هزاره‌ها شد.
