رسانهی «د نیو هیومنتیرین» گزارش داده است که جنگ ایران به اقتصاد افغانستان که از قبل نیز به دلیل درگیریهای طالبان و پاکستان آسیب دیده بود، ضربه وارد کرده است. بر بنیاد گزارش، تجهیزات طبی کم شدهاند و قیمت کالاهای اساسی به شدت افزایش یافتهاند.
محمد رفیع که 10 سال در آزمایشگاههای طبی هرات کار کرده، گفت سازوبرگهای فنی طبی به شدت کاهش یافتهاند و بیماران برای یک آزمایش ساده، ناگزیرند از یک مرکز صحی به مرکز صحی دیگر بروند.
او گفت که به طور مثال یک بیمار برای آزمایش پروژسترون مجبور شده به 5 کلینیک مراجعه کند.
رفیع افزود: «دارو و سرنگ داریم. سازوبرگهای فنی خاص بودند که از پاکستان و ایران میآمدند، اما اکنون به شدت رو به اتمام هستند.»
قیمت مواد خوراکی
پش از آغاز جنگ ایران، افغانستان شاهد افزایش قیمت کالاهای اساسی بود. «د نیو هیومنتیرین» به نقل از فردی به نام عبدالهادی نوشته: «وقتی پاکستان مسیرهایش را بست، قیمتها فوراً ۴۰ درصد بالا رفتند.» او به عنوان نمونه قیمت برنج را ذکر کرد و گفت یک کیسهی ۱۰ کیلویی از حدود یک هزار و 400 افغانی به حدود دو هزار و 500 افغانی رسید.
این وضعیت با آغاز جنگ امریکا و اسرائیل علیه ایران تشدید شد.
عبدالرحمان، فروشندهی سبزیجات در هرات، گفت تا همین اواخر بازرگانان میتوانستند تا حدی به نزدیکی هرات با ایران برای جبران کمبودها و افزایش قیمت ناشی از بسته شدن گذرگاههای مرزی میان افغانستان و پاکستان تکیه کنند، اما اکنون این امکان نیز از بین رفته و او و دیگر فروشندگان مجبور به افزایش قیمتها شدهاند.
عبدالرحمان به اقلام روی گاریاش اشاره کرد و گفت: «کچالو، بادنجان رومی و مرچ، همه از ایران میآیند.» او افزود که قیمت همهی این اقلام در 40 روز گذشته دو برابر شده است.
بازگشت گستردهی مهاجران
برنامهی جهانی خوراک هشدار داده است که افزایش شمار مهاجران بازگشته از ایران میتواند نیازهای بشردوستانه در افغانستان را تشدید کند. به گفتهی ملل متحد، بیش از 150 هزار مهاجر از آغاز سال 2026 به کشور بازگشتهاند. عبدالهادی گفت: «خیلیها بر میگردند، چون کار نیست.»
نرخ بیکاری در افغانستان از قبل نیز بالا بود و با بازگشت گستردهی مهاجران بازار کار بیشتر تحت فشار قرار گرفت. راشد 22 ساله که گچکار است، گفت: «هر طرف را که نگاه کنی، اکنون 4 برابر گذشته کارگر هست.» او که در یک چهارراهی در هرات ایستاده بود، افزود: «قبلاً حداقل روزی یکبار کار پیدا میکردیم. حالا ساعتها اینجا میایستیم و هیچ کاری گیر نمیآید.»
مسئولان سازمان «ورلد ویژن» گفتند که افزایش شمار افراد بازگشتی به معنای کاهش شدید حواله نیز است. به گفتهی آنها، برای «میلیونها» تن در افغانستان این حوالهها یک منبع مهم درآمد بودند تا بتوانند نیازهای خود، از قبیل خوراک، درمان و آموزش، را رفع کنند.
