سازمان اطلاعات مرکزی امریکا (سیآیای) میگوید ملا عمر، رهبر پیشین طالبان، در ماه مارچ ۲۰۰۰، یک فرمانده و تعدادی از افراد زیردست او را به دلیل مخالفت با سیاستهای این گروه در زمینهی پناهدادن به اسامه بن لادن، رهبر القاعده، اعدام کرده بود.
بر بنیاد سند «فوق محرمانه»ای که تاریخ آن به 25 مارچ 2000 بر میگردد، فرمانده اعدامشده در جریان نشست شورای عالی طالبان، بر سر بن لادن با فرمانده دیگری وارد مناقشه شده بود که به درگیری مسلحانه انجامید.
این سند که در کنار 70 سند دیگر روز گذشته از حالت محرمانگی خارج شده، جزئیات بیشتری دربارهی این رویداد، از جمله هویت افراد اعدامشده، ارائه نکرده است.
سیآیای روز جمعه، همزمان با بیستوپنجمین سالگرد حملات یازدهم سپتمبر، 71 سندی را منتشر کرد که جزئیات یافتههای این سازمان دربارهی اسامه بن لادن و القاعده در آستانهی این رویداد را ارائه میکنند.
به گفتهی مقامهای این سازمان، این بزرگترین مجموعه اسناد متمرکز بر حملات یازدهم سپتمبر است که تا کنون منتشر شده است. با این حال، برخی جزئیات همچنان حالت محرمانهی خود را حفظ کرده و روی آنها خط سیاه کشیده شده است تا خوانا نباشند.
در سندی با تاریخ 20 اکتوبر 1998 به اختلافات در رهبری طالبان نیز پرداخته شده و آمده که برخی عناصر این گروه جزماندیش و شماری دیگر عملگرا هستند.
تندروهای جزماندیش که ملا عمر نیز جز آنان است، «کمتر نگران کسب مشروعیت بینالمللی هستند، از پناهدادن به بن لادن حمایت میکنند و از سازش بر سر فرمانهای عمر دربارهی مسایل داخلی خودداری میورزند.»
در ادامه گفته شده که میانهروها که محمد ربانی آخند نمایندهی آنان است، تلاش دارند هنجارهای سیاسی بینالمللی را رعایت کنند و ممکن است از سیاستهای داخلی انعطافپذیرتر حمایت کنند.
سیآیای همچنین ارزیابی کرده بود که با تثبیت موقعیت طالبان، میانهروترها ممکن است قدرت بیشتری پیدا کنند و در بخش رعایت حقوق بشر و مبارزه با مواد مخدر و هراسافگنی زمینهای فراهم شود.
با این حال، گفته شده بود که اختلافات در رهبری طالبان تا زمان تهیهی سند، تاثیر اندکی بر انسجام این گروه و تصمیمگیریهای آن داشته است.
حمایت از بن لادن
سیآیای در ارزیابی 3 جنوری 2000 خود گفته بود که شورای وزیران طالبان، بدون حضور محمد ربانی، رییس آن، ماه گذشته با اجماع تصمیم گرفت که بن لادن از افغانستان اخراج نشود.
در ادامه آمده که طالبان هفتهی گذشته به بن لادن هشدار داد که تدابیر امنیتی خود را افزایش دهد.
سند دیگر سیآیای که تاریخ آن به 14 جنوری 2000 بر میگردد، نشان میدهد که مناسبات طالبان با بن لادن در حال تیرهشدن بوده است.
در سند آمده که ملا عمر در سال گذشته چندین بار بن لادن را مورد توبیخ قرار داده است. رهبر وقت طالبان همچنین «محدودیتهای جدیدی بر توانایی بن لادن برای جابهجایی یا توزیع پول …[سانسورشده]… بدون تایید عمر» وضع کرده بود.
با این حال، گفته شد که عمر هیچ نگرانیای دربارهی فعالیتهای ضدامریکایی بن لادن ابراز نکرد و هیچ اقدامی نیز برای مداخله در «برنامهریزیهای هراسافگنانه»ی او انجام نداد.
بیشتر بخوانید: سیآیای: طالبان حاضر بود تسلیمی اسامه به امریکا را بررسی کند به شرط آن که بتواند منکر شود
