پس از اعلام «پیشرفتهای مهم» در مسیر دستیابی به توافق میان ایالات متحده و ایران، به نظر میرسد توافقی میان دو کشور «احتمالاً» تا ساعاتی دیگر اعلام شود، توافقی که اکسیوس در گزارشی اختصاصی به جزئیات آن پرداخته است که بر بنیاد آن، آتشبس برای ۶۰روز تمدید میشود، تنگهی هرمز دوباره باز میگردد، ایران میتواند «آزادانه» نفت بفروشد و مذاکرات دربارهی محدود کردن برنامهی هستهای تهران آغاز خواهد شد.
اکسیوس به نقل از یک مقام امریکایی گزارش داده است که این توافق میتواند از تشدید جنگ جلوگیری کند و فشار بر عرضهی جهانی نفت را کاهش دهد؛ هرچند هنوز روشن نیست که آیا به یک صلح پایدار منجر خواهد شد که خواستههای هستهای دانلد ترمپ، رییسجمهوری امریکا، را نیز برآورده کند یا نه.
بر بنیاد این گزارش، ترمپ و میانجیها نشانههایی دادهاند که توافق ممکن است امروز (یکشنبه، ۳ جوزا) اعلام شود، اما هنوز نهایی نشده و همچنان «احتمال فروپاشی آن وجود دارد.»
یک مقام امریکایی طرح تفصیلی پیشنویس توافق را ارائه کرده و بخش زیادی از آن از سوی منابع نزدیک به مذاکرات به اکسیوس تایید شده است؛ با این حال، این رسانه نوشته که این جزئیات هنوز از سوی طرف ایرانی تایید نشده، هرچند تهران نیز نشان داده است که «توافق نزدیک شده است.»
این رسانه نوشته است که دو طرف قرار است یک یادداشت تفاهم ۶۰روزه امضا کنند که با رضایت متقابل قابل تمدید خواهد بود. در طول این دوره، تنگهی هرمز بدون دریافت عوارض باز میماند و ایران موافقت میکند ماینهایی را که در تنگه کار گذاشته، پاکسازی کند تا کشتیها بتوانند آزادانه عبور کنند. در مقابل، امریکا محاصرهی بنادر ایران را لغو خواهد کرد و برخی معافیتهای تحریمی صادر میکند تا ایران بتواند آزادانه نفت بفروشد.
این مقام امریکایی اذعان کرده است که چنین اقدامی برای اقتصاد ایران یک امتیاز بزرگ خواهد بود، اما افزوده است که این موضوع به بازار جهانی نفت نیز کمک قابلتوجهی میکند. او گفته است هرچه ایران سریعتر ماینها را پاکسازی کند و اجازه دهد کشتیرانی از سر گرفته شود، محاصره نیز سریعتر برداشته خواهد شد.
اکسیوس نوشته است که اصل کلیدی ترمپ در این توافق «امتیاز در برابر عملکرد» است. به گفتهی این مقام امریکایی، ایران خواهان آزادسازی فوری داراییهای مسدودشده و رفع دائمی تحریمها بوده، اما طرف امریکایی تاکید کرده است که این اقدامات تنها پس از «امتیازهای ملموس از سوی ایران» انجام خواهد شد.
در بخش هستهای، این گزارش میگوید پیشنویس یادداشت تفاهم شامل تعهداتی از سوی ایران است مبنی بر اینکه هرگز به دنبال سلاح هستهای نرود و درباره تعلیق برنامه غنیسازی یورانیم و خارج کردن ذخایر یورانیم با غنای بالا مذاکره کند. به گفتهی دو منبع آگاه، ایران از طریق میانجیها تعهدات شفاهی دربارهی دامنهی امتیازهایی که حاضر است در زمینهی تعلیق غنیسازی و واگذاری مواد هستهای بدهد، به امریکا ارائه کرده است.
در مقابل، امریکا موافقت خواهد کرد که در دورهی ۶۰روزه دربارهی رفع تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشدهی ایران مذاکره کند؛ اما این گامها فقط در چارچوب یک توافق نهایی و پس از اجرای قابل راستیآزمایی آن عملی خواهد شد. نیروهای امریکاییای که در ماههای پسین در منطقه بسیج شدهاند نیز در این دوره در منطقه باقی خواهند ماند و تنها در صورت دستیابی به توافق نهایی خارج خواهند شد.
اکسیوس افزوده است که پیشنویس یادداشت تفاهم همچنین پایان جنگ میان اسرائیل و حزبالله در لبنان را در بر میگیرد. به گفتهی یک مقام اسرائیلی، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در تماس تلفونی روز شنبه با ترمپ درباره این شرط ابراز نگرانی کرده است. یک مقام امریکایی نیز گفته است نتانیاهو دربارهی جنبههای دیگر توافق هم نگرانیهایی داشته، اما دیدگاه خود را «با لحنی محترمانه و محتاطانه» مطرح کرده است.
این مقام امریکایی گفته است توافق مورد بحث یک «آتشبس یکطرفه» نخواهد بود و اگر حزبالله تلاش کند دوباره مسلح شود یا حملاتی را تحریک کند، اسرائیل اجازه خواهد داشت برای جلوگیری از آن اقدام کند. او افزوده است: «اگر حزبالله درست رفتار کند، اسرائیل هم درست رفتار خواهد کرد.» همین مقام امریکایی همچنین گفته است که نتانیاهو ملاحظات داخلی خود را دارد، اما ترمپ باید به منافع امریکا و اقتصاد جهانی فکر کند.
بر بنیاد گزارش اکسیوس، ترمپ روز شنبه در یک تماس چندجانبه نظر چند رهبر عرب و مسلمان را دربارهی این توافق جویا شده و همهی آنها از آن حمایت کردهاند. سه منبع آگاه از این تماس گفتهاند که محمد بن زاید، رییس امارات، نیز در میان حاضران بوده است. رهبران عربستان سعودی، قطر، مصر، ترکیه و پاکستان نیز در این تماس حضور داشتهاند؛ کشورهایی که همگی در تلاشهای میانجیگرانه نقش داشتهاند.
اکسیوس نوشته است که پاکستان نقش اصلی میانجیگری را بر عهده داشته و این تلاشها به رهبری عاصم منیر انجام شده است، کسی که روزهای جمعه و شنبه در تهران بوده تا برای رساندن توافق به مرحلهی نهایی تلاش کند.
این گزارش میافزاید ترمپ در روزهای پسین میان پیشبرد توافق و آغاز موج گستردهای از حملات علیه ایران در نوسان بوده، اما تا شامگاه شنبه به سمت راهحل دیپلوماتیک متمایل شده بود.
اکسیوس به نقل از مقام امریکایی نوشته است که کاخ سفید امیدوار است اختلافات نهایی در ساعات آینده حل شود و توافق روز یکشنبه اعلام شود. این مقام گفته است اگر امریکا به این نتیجه برسد که ایران در مذاکرات هستهای جدی نیست، ممکن است توافق حتی تا پایان دوره ۶۰روزه هم دوام نیاورد. در مقابل، واشنگتن باور دارد فشار اقتصادی ایران میتواند انگیزهای برای رسیدن به توافق کامل جهت برداشتن تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایجاد کند.
این مقام امریکایی گفته است روشن خواهد شد ایران واقعاً تا کجا حاضر است پیش برود، اما اگر تهران توانایی و ارادهی تغییر مسیر خود را داشته باشد، مرحله بعدی آن را وادار خواهد کرد دربارهی مسیر آینده خود بهعنوان یک کشور «تصمیمهای مهمی بگیرد.»
اکسیوس در پایان به نقل از مشاوران ترمپ نوشته است که اگر خواستههای رییسجمهوری امریکا دربارهی برنامهی هستهای ایران برآورده شوند، او آماده است برای بازتنظیم روابط با ایران و دادن فرصت به این کشور برای دنبال کردن ظرفیت کامل اقتصادی خود، که ترمپ آن را «بزرگ» میداند، گامهای گستردهای بردارد.
