حنیف اتمر، وزیر خارجهی پیشین افغانستان، با نکوهش جنجالهای پسین بر سر هویت، اقوام و زبانهای مردم کشور، این «نفرتپراکنیها» را تلاشی برای ایجاد تفرقه و علیه «همبستگی ملی» مردم دانست.
او گفت: «چنین تلاشهایی، آگاهانه یا ناآگاهانه، به همبستگی و وحدت ملی آسیب میرسانند و در نهایت، تلاش مشترک مردم افغانستان برای دستیابی به صلح پایدار و یک نظام مشروع دولتی را تضعیف میکنند.»
به گفتهی اتمر، مردم افغانستان در قانون اساسی سال 1382 خورشیدی، در مورد حقوق و آزادیهای اساسی شهروندان، هویت ملی، زبانها و نظام سیاسی کشور به یک «توافق تاریخی» دست یافتند.
او افزود که این توافق، بر پایهی سرزمین، تاریخ و سرنوشت مشترک، ارزشهای «ملی» و تعهد جمعی به برابری و عدالت شکل گرفت.
این مقام ارشد پیشین حکومتی گفت اهانت به زبان یا هویت هر بخشی از مردم افغانستان و هرگونه «برتریجویی، انحصارطلبی و تمامیتخواهی از هر جانب که باشد با روح این میثاق ملی و آرمان همزیستی برابر، آزاد و عزتمندانهی مردم ما در تضاد است.»
حنیف اتمر یادآوری کرد که قانون اساسی افغانستان پشتو و دری را به عنوان زبانهای رسمی دولت دانست و برای زبانهای ازبیکی، ترکمنی، پشهای، نورستانی، بلوچی و پامیری نیز در مناطقی که اکثریت مردم به آنها سخن میگویند، جایگاه زبان سوم رسمی را به رسمیت شناخت.
اتمر گفت که در دورهی جمهوری، «آرمان ما» این بود که در کنار پاسداری و رشد فارسی/دری و پشتو، زمینهی شکوفایی سایر زبانهای کشور نیز بیش از پیش فراهم شود.
او افزود که این هدف باید همچنان در دستور کار قرار داشته باشد.
بحث بر سر زبان «ملی» در روزهای گذشته با اظهارات لطفالله حکیمی، سرمفتش وزارت دفاع طالبان، در یک مصاحبهی تلویزیونی به وجود آمد. حکیمی گفت که در افغانستان تنها یک زبان «ملی» وجود دارد که همانا پشتو است.
این موضوع واکنش گستردهای در پی داشت و شماری، حتی در میان اعضا و طرفداران طالبان، مخالفت خود را با چنین اظهاراتی مطرح کردند. انعامالله سمنگانی، رییس اطلاعات و فرهنگ طالبان در قندهار، گفت که در افغانستان هیچ چیزی، به شمول زبان، ملی نیست.
