نهمین اجلاس وزیران سازمان همکاری اسلامی دربارهی زنان دیروز (دوشنبه، ۲۲ سرطان) در اسلامآباد، پایتخت پاکستان، با تصویب یک قطعنامه و «اعلامیهی اسلامآباد» پایان یافت.
در قطعنامهی این نشست گفته شده است که کشورهای عضو از تعلیق آموزش دختران و فرصتهای کاری زنان افغانستان «عمیقا ناامید و متاسف» هستند و این محدودیتها «جوهر و چهرهی اسلام را مخدوش میکنند.»
این نشست با محور «توانمندسازی اجتماعی، اقتصادی و سیاسی زنان در کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی؛ چالشها و راه پیشرو» برگزار شده بود.
کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی در اعلامیهی اسلامآباد، بدون نامبردن از طالبان، از ادامهی محدودیتها بر آموزش دختران و اشتغال زنان در افغانستان ابراز نگرانی عمیق کردهاند.
در اعلامیه گفته شده است که محدودیتهای وضعشده بر آموزش دختران و کار زنان در افغانستان با ارزشهای اسلامی که بر کرامت، حقوق و پیشرفت زنان و دختران تاکید دارند، سازگار نیستند.
کشورهای عضو همچنین بر ضرورت برداشتن موانع آموزشی و حرفهای زنان و دختران در افغانستان تاکید کرده و خواستار مشارکت کامل، برابر و معنادار آنان در زندگی عمومی، مطابق ارزشهای اسلامی، شدهاند.
در قطعنامهی جامع این نشست اما، لحن شدیدتری در مورد وضعیت زنان افغانستان بهکار رفته و در آن گفته شده که محدودیتهای [طالبان] بر زنان، «جوهر و چهرهی اسلام را مخدوش میکنند.»
این قطعنامه همچنین بر تضمین مشارکت برابر همهی زنان و دختران، بدون هیچگونه تبعیض، در زندگی عمومی جامعهی افغانستان براساس ارزشها و اصول اسلامی تاکید کرده است.
این موضعگیری در حالیست که دفتر هماهنگکنندهی امور بشردوستانهی سازمان ملل متحد گفته است که در سال ۲۰۲۶ بیش از ۱۰.۷ میلیون زن و دختر در افغانستان به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند.
به گفتهی اوچا، محدودیتهای طالبان در زمینهی رفتوآمد، آموزش و کار، دسترسی زنان و دختران به خدمات اساسی را کاهش داده، خطرات حفاظتی را افزایش داده و آسیبپذیریهای موجود را تشدید کردهاند.
با این حال، در اعلامیهی اسلامآباد و قطعنامهی جامع، برای عملیشدن درخواستهای سازمان همکاری اسلامی در افغانستان، جدول زمانی، سازوکار الزامآور یا اقدام مشخصی در برابر ادامهی محدودیتها تعیین نشده است.
در اعلامیه تنها از دبیرخانهی عمومی سازمان همکاری اسلامی خواسته شده است که با همکاری سازمان توسعهی زنان و نهادهای مرتبط، اجرای نتایج کنفرانس را تسهیل کرده و در نشست بعدی دربارهی پیشرفتها گزارش بدهد.
قطعنامه نیز از دبیرکل خواسته است اجرای آن را پیگیری کرده و گزارش خود را به شورای وزیران خارجه و دهمین نشست وزیران امور زنان ارائه کند.
اعلامیهی اسلامآباد در کنار افغانستان، بر افزایش حضور زنان در پارلمانها، حکومتهای محلی، ادارههای دولتی، دستگاه قضایی، دیپلوماسی و نهادهای صلح و امنیت تاکید کرده است.
کشورهای عضو همچنین خواستار گسترش دسترسی زنان و دختران به آموزش باکیفیت، آموزشهای حرفهای، فرصتهای شغلی، زمین، بازار، منابع مالی، حمایتهای اجتماعی و برنامههای کارآفرینی شدهاند.
در اعلامیه بر مبارزه با خشونت خانوادگی، قاچاق انسان، آزار و اذیت، سوءاستفادهی آنلاین، جعل عمیق و سایر تهدیدهای دیجیتالی علیه زنان و دختران نیز تاکید شده است.
کشورهای عضو همچنین از افزایش اسلامهراسی، تبعیض، نفرتپراکنی و خشونت علیه زنان مسلمان، بهویژه زنانی که در کشورهای دارای اقلیت مسلمان زندگی میکنند، ابراز نگرانی کردهاند.
قطعنامهی جامع همچنین از کشورهای عضو خواسته است قوانین مربوط به ازدواج کودکان، ازدواج اجباری، خشونت جنسی، بهرهکشی و سایر اشکال آسیب علیه زنان و دختران را تقویت و تطبیق کنند.
در این سند بر افزایش دسترسی زنان به خدمات مالی، بانکداری اسلامی، قرضههای کوچک، آموزشهای حرفهای، ابزارهای مالی دیجیتالی و حمایتهای اجتماعی، بهویژه برای زنان آسیبپذیر، تاکید شده است.
در گزارش نهایی کنفرانس نام افغانستان در میان ۲۴ کشور عضوی که وزیران یا رییسان هیاتهایشان در نشست سخنرانی کردهاند، دیده نمیشود.
ایران، ترکیه، فلسطین، بنگلادش، عربستان سعودی، سومالیا، سودان، عراق، مالیزیا، اندونیزیا و شماری دیگر از کشورهای عضو در نشست سخنرانی کردهاند.
اعظم نذیر تارر، وزیر قانون، عدلیه و حقوق بشر پاکستان و رییس نهمین نشست، در سخنان پایانی خود گفته است که پاکستان در دورهی ریاستش از اجرای قطعنامهها و نتایج کنفرانس حمایت خواهد کرد.
نهمین نشست وزیران امور زنان سازمان همکاری اسلامی در حالی پایان یافته است که زنان و دختران افغانستان همچنان از آموزش بالاتر از صنف ششم، تحصیلات دانشگاهی و بخش بزرگی از فرصتهای کاری و حضور در زندگی عمومی محروم هستند.
با وجود موضعگیری اعضای این سازمان در مورد مغایرت این محدودیتها با ارزشهای اسلام، منتقدان میگویند که این سازمان برای تبدیل اعلامیهها و قطعنامههایش به اقدامهای عملی «ناتوان است.»
