کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد در گزارشی گفته است که از اکتوبر 2023 تا کنون 5.4 میلیون مهاجر به افغانستان برگشته‌اند و سرعت و مقیاس این بازگشت‌ها افغانستان را «بیش از پیش در بحران فرو برده است.»
این سازمان گفت در سال 2026 برای کمک به آوارگان و بازگشت‌کنندگان در سراسر افغانستان به 216 میلیون دالر (14 میلیارد افغانی) نیاز دارد، اما اکنون تنها 8 درصد بودجه‌ی مورد نیاز تامین شده است.
در گزارش آمده که از آغاز سال 2026 میلادی نزدیک به 150 هزار تن از ایران و پاکستان به کشور برگشتند. این در حالی‌ست که در سال 2025 میلادی حدود 2.9 میلیون تن برگشته بودند.
کمیساریای عالی پناهندگان ملل متحد گفت افغانستان کشوری است که هم اکنون هم با وضعیت انسانی و حقوق‌بشری وخیم و وضعیت اقتصادی شکننده روبه‌رو است و رویدادهای طبیعی هرازگاهی در آن رخ می‌دهند.
این سازمان افزود که شمار بالای بازگشت‌ها در سال جاری با توجه به شدت زمستان، نگران‌کننده است؛ زمستانی که با دمای یخ‌بندان و بارش سنگین برف در بخش‌های وسیعی از کشور همراه بوده است.
در گزارش به نظرسنجی پسین از بازگشت‌کنندگان اشاره شده است که ابعاد چالش کنونی را به خوبی نشان می‌دهد.
بیش از نیمی از اشتراک‌کنندگان گفته‌اند که توانسته‌اند برای خود نوعی کار پیدا کنند، هرچند اغلب این کارها غیررسمی هستند. این رقم برای زنان به کمتر از یک‌چهارم می‌رسد.
بیش از 90 درصد آن‌ها گفته‌اند که با درآمد کمتر از 5 دالر (324 افغانی) در روز زندگی می‌کنند.
5 درصد افرادی که در این نظرسنجی شرکت کردند، گفتند قصد دارند دوباره افغانستان را ترک کنند، در حالی که بیش از 10 درصد گفتند که یکی از بستگان یا نزدیکان‌شان پس از بازگشت، بار دیگر به خارج از کشور رفته است.
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد گفت که این تصمیم‌ها نه از سر تمایل، بلکه به دلیل ناتوانی در ساخت یک زندگی با عزت اتخاذ می‌شوند.
با این حال، نشانه‌هایی از امید نیز وجود دارد. افرادی که در سال ۲۰۲۵ بازگشته‌اند، به‌طور کلی از سطح تحصیلات بالاتر و سطح مشارکت بیشتر در بازار کار برخوردارند. در صورت فراهم شدن فرصت کار، آن‌ها می‌توانند مهارت‌ها و تجربه‌های خود را به کار گرفته و در ثبات کشور سهم خود را ادا کنند.
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد از جامعه‌ی جهانی خواست که افراد را به جایی که حقوق و آزادی‌های‌شان در خطر است، اخراج نکند.
