سیدالله وفا، آوازخوان اهل افغانستان که در پشاور زندگی میکند از وضعیت موسیقی در افغانستان و شرایط نامساعد زندگی برای مهاجران در پاکستان ابراز نگرانی کرد.
او در یک مرکز فرهنگی در پشاور، پس از اجرای یک آهنگ که با طعنه اظهار کرد «واپسین اجرا»ی وی خواهد بود، به روزنامهی نیویارک تایمز گفت: «چه طالبانِ آنجا باشد یا پولیسِ اینجا، ما همان ترس را داریم.»
پشاور زمانی پناهگاه هزاران شهروند افغانستان، از جمله صدها موسیقیدان بود که به دلیل جنگ و حاکمیت طالبان کشور را ترک کردند بودند. اکنون اما با آغاز طرح اخراج مهاجران، موسیقیدانان هراس دارند که نه در افغانستان برایشان زمینهی زندگی آرام مساعد است و نه در پاکستان.
پاکستان در بیش از دو سال گذشته روند اخراج مهاجران افغانستان را در پیش گرفته و تنها در یک سال گذشته حدود یک میلیون تن را مجبور به ترک کشور کرده است.
هنرمندان افغانستان پس از مهاجرت، همچنان موسیقی افغانستان را در کشورهای همسایه، اروپا و ایالات متحده زنده نگه داشتهاند.
موج اول مهاجرت در دههی 80 میلادی آغاز شد. موسیقیدانان افغانستان، عمدتاً پشتونها، در پاکستان آهنگهای دربارهی مقاومت علیه تهاجم شوروی ضبط میکردند و این آثار در کستها به طور قاچاقی به کشور منتقل میشدند.
با آغاز جنگهای داخلی در دههی 90 میلادی، هنرمندان بیشتری به پاکستان مهاجرت کردند. هنرمندان محلی پاکستانی و مردم پاکستان پذیرای تازهواردان بودند. ساختمانها محل اجرای موسیقی افغانی شدند و پاکستانیها برای مراسم شادی خود گروههای موسیقی افغانستان را دعوت میکردند.
نیویارک تایمز با استناد به گزارشهای محلی نوشته است که تا اوایل سالهای ۲۰۰۰، بیش از ۵۰۰ موسیقیدان افغانستان در پشاور زندگی میکردند.
حیات روغنی، بنیانگذار مرکز فرهنگی «مفکوره» که هنرمندان افغانستان در آن اجرا میکنند، گفت: «پشاور سهم بزرگی در تبدیل بسیاری از موسیقیدانان افغانستان به ابر ستارهها داشته است.»
بازگشت طالبان به قدرت موج دیگری از مهاجرت هنرمندان افغانستان را رقم زد.
اکنون آثار آنها در شبکههای اجتماعی، از جمله یوتیوب و تیکتاک به نشر میرسند.
احمد سرمست، بنیانگذار موسسهی ملی موسیقی افغانستان – که در خارج فعالیت میکند – گفت از زمان به قدرت رسیدن طالبان، این گروه به تدریج سیاستهای فرهنگی سرکوبگرانهی مشابه دور او حاکمیت خود را اعمال کرده است. او افزود: «اکنون ممکن است افغانستان تنها کشور خاموش در جهان باشد.»
